Liên kết
 
 
 
 
Đăng nhập
 
Tài khoản :
Mật khẩu :
 
 
 
Thôìng kê
 
 
 
 
Nội san nhà trường

Vận dụng tư tưởng tu thân của nho giáo trong giáo dục đạo đức cho cán bộ lãnh đạo quản lý hiện nay

Tác giả : Nguyễn Thị Loan
File đính kèm: Không có

      Trong lịch sử dân tộc ta, có nhiều vị vua, nhiều nhà chính trị, quân sự, ngoại giao lỗi lạc đã vận dụng đạo đức Nho giáo vào công cuộc  chấn hưng đất nước theo hướng tích cực như: Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Lê Quý Đôn, Ngô Thì Nhậm, Phan Bội Châu… nhưng người tiếp thu, vận dụng Nho giáo một cách nhuần nhuyễn nhất, thành công nhất là Chủ tịch Hồ Chí Minh. Rất nhiều khái niệm đạo đức quen thuộc của Nho giáo đã được Người sử dụng nhưng với mục đích mới, nội dung mới. Với hoàn cảnh lịch sử mới, những nhân tố tiến bộ, hợp lý trong đạo đức Nho giáo đã được Người sử dụng để xây dựng một nền đạo đức mới, vượt xa đạo đức cũ. Người nói: “Đạo đức cũ  như người đầu ngược xuống đất, chân chổng lên trời. Đạo đức mới như người hai chân đứng vững được dưới đất, đầu ngẩng lên trời. Bọn phong kiến ngày xưa nêu ra cần, kiệm, liêm, chính nhưng không bao giờ làm mà lại bắt nhân dân phải tuân theo để phụng sự  quyền lợi cho chúng. Ngày nay ta đề ra cần, kiệm, liêm, chính cho cán bộ thực hiện, làm gương cho nhân dân theo để lợi cho nước, cho dân” (1)
      Có thể nói đây là một cuộc cách mạng trên lĩnh vực đạo đức. Theo gương Hồ Chí Minh, chúng ta đấu tranh chống chủ nghĩa giáo điều theo kiểu Nho giáo, kế thừa và phát triển mặt tiến bộ của nó. Một trong những mặt tiến bộ trong đạo đức Nho giáo được thể hiện khá rõ ở tư tưởng “tu thân”.
      Tu thân là một biện pháp tu dưỡng đạo đức của Nho giáo có nhiều giá trị mà ngày nay ta có thể vận dụng. Tu thân tức là tự sửa mình, rèn luyện mình theo “lễ” và cũng là thái độ ứng xử theo đạo cương thường. Theo ngôn ngữ hiện đại thì tu thân là mình tự tách ra làm hai, mình vừa là chủ thể vừa là đối tượng nhận thức. Đó là quá trình tự khám phá, tự điều chỉnh hành vi của mình, tự nhận thức lại mình. Muốn sửa mình thành người có đức hạnh thì trước hết cần giữ cái tâm cho chính, cái ý cho thành rồi mới hiểu về các sự vật. Giữ cái tâm của mình cho chính tức là không nên tức giận, sợ hãi, hoặc vui say quá đà. Vì sự ưu toan sẽ làm cho cái tâm con người thiên lệch, không hiểu rõ đúng, sai, ngay thẳng.
Giữ cái ý của mình cho thành tức là không lừa dối mình, đối với việc gì cũng thành thực. Tâm đã chính, ý đã thành, thì tự nhiên cái lương tri, lương năng của mình, tức là cái minh đức của mình thành mẫn tuệ, điều gì cũng hiểu một cách sâu xa, làm điều gì, đối phó với bất cứ tình huống nào cũng hòa hợp với đạo lý.
      Từ quan điểm tu thân, chúng ta có thể khai thác những kinh nghiệm giáo dục đạo đức của Nho giáo để rèn luyện, bồi dưỡng đạo đức cách mạng, động viên tinh thần học tập của cán bộ lãnh đạo, quản lý hiện nay, cụ thể là:
      Thứ nhất, muốn giáo dục đạo đức có hiệu quả, trước hết người cán bộ lãnh đạo, quản lý phải là tấm gương cho quần chúng noi theo.
      Trước kia, Khổng Tử đòi hỏi người thầy phải là tấm gương để học trò noi theo, người cầm quyền phải thanh liêm thì mới chỉ đạo và cảm hóa được dân chúng.
      Ngày nay, trong quá trình đổi mới, thực hiện nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, người lãnh đạo, quản lý phải có phẩm chất trong sạch, là tấm gương cho quần chúng noi theo. Tấm gương đạo đức của cán bộ lãnh đạo là giá trị đạo đức được truyền từ người này sang người khác, từ thế hệ này sang thế hệ khác. Quần chúng học tập, tu dưỡng, phấn đấu làm theo lời nói và việc làm của người cán bộ, đảng viên, vì họ là cầu nối giữa Đảng và quần chúng. Chủ tịch Hồ Chí Minh thường dạy cán bộ, đảng viên: “Trước mặt quần chúng không phải ta cứ viết lên trên trán chữ “cộng sản” mà ta được họ quý mến. Quần chúng chỉ quý mến những người có tư cách, đạo đức. Muốn hướng dẫn nhân dân, mình phải làm mực thước cho người ta bắt chước” (2)
      Thứ hai, người cán bộ lãnh đạo, quản lý phải không ngừng tự rèn luyện, tự tu dưỡng đạo đức.
      Để nêu gương cho nhân dân, Khổng Tử yêu cầu người cầm quyền phải tu thân. Ngày nay để hoàn thành nhiệm vụ của mình, người cán bộ lãnh đạo, quản lý phải không ngừng tu dưỡng đạo đức cá nhân, tự rèn luyện, tự đánh giá, tự điều chỉnh mình theo các giá trị đạo đức. Thực tế chứng minh rằng, sự tác động có mục đích của giáo dục chỉ bắt đầu phát huy tác dụng khi có sự hưởng ứng của đối tượng một cách tự giác.
      Khổng Tử khuyên mọi người muốn thực hiện lý tưởng của mình phải thường xuyên tu dưỡng và học tập. Ông thường nhấn mạnh việc học tập, học để hiểu biết, học để giúp đời. Ông rèn luyện mình phải học, học không biết chán, dạy không biết mỏi. Lời nói ấy, tấm gương ấy đã cổ vũ chúng ta trong thời đại cách mạng khoa học và công nghệ hôm nay là phải thường xuyên nâng cao trí tuệ của mình. Muốn dân tộc phát triển thịnh vượng thì mỗi cán bộ lãnh đạo, quản lý phải ham mê học tập và ứng dụng những điều đã học theo tấm gương của Khổng Tử. Không chỉ tu dưỡng đạo đức trong học tập, trau dồi đạo đức cách mạng mà còn phải tu dưỡng, rèn luyện đạo đức trong tất cả các lĩnh vực.
      Ngày nay, trước những hiện tượng suy thoái đạo đức của cán bộ, đảng viên có chiều hướng gia tăng, chúng ta cần phát huy hơn nữa tư tưởng tu thân của Nho giáo để giáo dục, xây dựng đạo đức cách mạng ./.

      Chú thích:      1. Hồ Chí Minh Toàn tập, Nxb.CTQG, Hà Nội 2000, t.6, tr. 320-321
                              2. Hồ Chí Minh Toàn tập, Nxb.CTQG, Hà Nội 2000, t.5, tr. 552

 
Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
Thư viện trường
Bản quyền thuộc về Trường Chính Trị Nghệ An.
Địa chỉ: 121 - Lê Hồng Phong - TP.Vinh - Nghệ An
Điện thoại: 0383.842552; Fax: 0383.842552; Web: http://www.truongchinhtrina.gov.vn
Email: chinhtrina@gmail.com; admin@tct.nghean.gov.vn; tct@nghean.gov.vn