Liên kết
 
 
 
 
Đăng nhập
 
Tài khoản :
Mật khẩu :
 
 
 
Thôìng kê
 
 
 
 
Hội thảo khoa học

Học tập phương pháp tuyên truyền, giáo dục của Hồ Chí Minh trong giảng dạy bộ môn công tác dân vận hiện nay.

Tác giả : Th.s Phạm Thị Thanh Giang - Gv khoa Dân vận
File đính kèm: Không có

Công tác dân vận là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với toàn bộ sự nghiệp cách mạng Việt Nam, là điều kiện quan trọng đảm bảo cho sự lãnh đạo của Đảng đối với chính quyền và toàn xã hội, thắt chặt mối liên hệ máu thịt giữa Đảng với dân. Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: "Việc dân vận rất quan trọng, dân vận kém thì việc gì cũng kém, dân vận khéo thì việc gì cũng thành công"(1). Vì vậy, trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta luôn quan tâm và chú trọng đến công tác Dân vận, đặc biệt trong thời kỳ đẩy mạnh sự nghiệp đổi mới đất nước hiện nay.
 Lênin đã dạy: Muốn có phong trào cách mạng trước hết phải có lí luận cách mạng. Để Công tác dân vận ngày càng có chất lượng, hiệu quả, đòi hỏi cán bộ, đảng viên của Đảng, Nhà nước và cả hệ thống chính trị phải thấm nhuần lí luận về công tác dân vận.  
 Vì vậy, nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn Công tác dân vận là một yêu cầu tất yếu khách quan trong giai đoạn hiện nay. Muốn vậy, thiết nghĩ rằng, chúng ta cần học tập và vận dụng sáng tạo phương pháp tuyên truyền, giáo dục của Hồ Chí Minh.
 1. Phương pháp tuyên truyền, giáo dục của Hồ Chí Minh.
 Trước hết, phương pháp tuyên truyền, giáo dục của Hồ Chí Minh thể hiện ngay trong cách viết, cách nói của Người. Trong tuyên truyền, nói hay viết luôn phải ngắn gọn, giản dị, rõ ràng, sinh động và hấp dẫn, phù hợp với quảng đại quần chúng nhân dân để mọi người dễ hiểu, dễ nhớ và làm theo. Người nhắc nhở: "Tuyên truyền cũng thế, huấn luyện cũng thế. Phải làm sao dễ hiểu, nói sao để người ta hiểu được, hiểu để làm" (2). Để đạt được điều đó, theo Hồ Chí Minh, "đi nói chuyện ở đâu, phải hiểu rõ trình độ dân nơi ấy"(3), trong tuyên truyền phải "nói thiết thực, nói đúng lúc, đúng chỗ" và có phương pháp thích hợp với từng đối tượng. Trong điều kiện dân trí còn thấp, Hồ Chí Minh thường hay dùng phương pháp so sánh và đưa ra những ví dụ đơn giản, gần gũi khi diễn đạt hay giải thích những vấn đề lý luận, chính trị. Chẳng hạn, nói về vai trò quan trọng của đạo đức cách mạng, Người viết: đạo đức là nguồn nuôi dưỡng phát triển của con người, cũng như gốc của cây, như ngọn nguồn của sông suối, cây không có gốc thì cây héo, sông không có nguồn thì sông cạn, người không có đạo đức thì dù tài giỏi  mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân. Những hình ảnh con sông, nguồn nước, cây héo làm cho mọi người dễ dàng thừa nhận quy luật tất yếu của tự nhiên, từ đó cũng sẽ phải thừa nhận một cách hiển nhiên rằng người cách mạng phải có đạo đức cách mạng. Để tuyên truyền giáo dục có hiệu quả, Hồ Chí Minh còn yêu cầu mỗi cán bộ, đảng viên và những người trực tiếp làm công tác tuyên truyền phải biết cách nói của quần chúng, "mỗi tư tưởng, mỗi câu nói, mỗi chữ viết phải tỏ rõ cái tư tưởng và lòng ước ao của quần chúng", "chưa điều tra, chưa nghiên cứu, chưa biết rõ chớ nói, chớ viết"(4). Đây chính là tính đại chúng trong phương pháp tuyên truyền, giáo dục của Người.
 Phương pháp tuyên truyền, giáo dục của Hồ Chí Minh là sự thấm nhuần nguyên tắc lý luận gắn liền với thực tiễn. Theo Hồ Chí Minh, lý luận có vai trò hết sức to lớn đối với thực tiễn, lý luận "như cái kim chỉ nam, nó chỉ phương hướng cho chúng ta trong công việc thực tế. Không có lý luận thì lúng túng như nhắm mắt mà đi" (5). Tuy nhiên, Người cũng nhắc nhở thêm rằng, có lý luận rồi thì phải biết kết hợp chặt chẽ với kinh nghiệm thực tế, liên hệ với thực tiễn nếu không lại mắc phải bệnh lý luận suông. Bởi vì "Lý luận cốt để áp dụng vào công việc thực tế. Lý luận mà không áp dụng vào công việc thực tế là lý luận suông. Dù xem được hàng ngàn, hàng vạn quyển lý luận, nếu không biết đem ra thực hành, thì khác nào một cái hòm đựng sách" (6). Như vậy, lí luận chỉ có ý nghĩa đích thực khi được vận dụng vào thực tiễn, đóng vai trò soi đường, dẫn dắt, chỉ đạo thực tiễn. Lí luận không có mục đích tự thân nên Người yêu cầu việc học tập lý luận phải nhằm phục vụ thực tiễn "học để vận dụng chứ không phải học lý luận vì lý luận". Và Người cũng yêu cầu cán bộ, đảng viên, những người trực tiếp tuyên truyền, giáo dục lí luận chính trị phải gắn lí luận với thực tiễn trong tuyên truyền, đồng thời cần giúp đối tượng vận dụng lí luận vào thực tế. Muốn vậy, theo Hồ Chí Minh cả người tuyên truyền, giáo dục lí luận và người học lí luận phải tuân thủ quy trình liên hệ giữa lí luận với thực tế, đó là:
 Trước hết, phải liên hệ lí luận với thực tế công tác tư tưởng của mình, để cải tạo mình, nâng cao sự tu dưỡng của mình. Người cho rằng: "Muốn cải tạo thế giới và cải tạo xã hội thì trước hết phải cải tạo bản thân".
 Thứ hai, đem lí luận học được "phân tích các kinh nghiệm công tác đã qua" và "tìm nguyên nhân của những thành công và thất bại".
Thứ 3, liên hệ với những vấn đề thực tế và nhiệm vụ hiện nay, để đề ra cho Đảng đường lối và phương pháp giải quyết các vấn đề đó như thế nào cho đúng. Và thông qua những việc làm đó sẽ "giúp cho việc củng cố lập trường, nâng cao quan điểm và phương pháp của mình".
 Phương pháp tuyên truyền, giáo dục của Hồ Chí Minh là sự thống nhất giữa lí luận và thực tiễn. Vì vậy, học phương pháp tuyên truyền, giáo dục của Người còn cần thực hiện rộng rãi cách truyền đạt thông tin hai chiều. Nghĩa là, trong tuyên truyền, giáo dục phải sử dụng đa dạng các hình thức thông tin phản hồi từ cơ sở, coi trọng ý kiến của đông đảo nhân dân. Thông tin phản hồi được thực hiện dưới nhiều hình thức như: toạ đàm, đối thoại, trao đổi, góp ý …v.v… Từ những hình thức này, mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước sau khi phổ biến, lấy ý kiến nhân dân sẽ được thực tiễn cuộc sống ở cơ sở kiểm nghiệm, bổ sung và kiến nghị; Đồng thời, tránh cách tuyên truyền theo kiểu áp đặt. Người căn dặn những người làm nhiệm vụ tuyên truyền miệng : "Chớ có tưởng đi tuyên truyền đây là đi dạy người ta chứ không cần học lại người ta" (7).
 Phương pháp tuyên truyền, giáo dục của Hồ Chí Minh là phương pháp đề cao yếu tố nêu gương, giáo dục bằng việc làm, hướng dẫn cụ thể. Theo Hồ Chí Minh, chính việc lấy gương tốt trong cán bộ, đảng viên, quần chúng, những nhân tố tích cực ở cơ sở…để giáo dục là phương pháp tuyên truyền, giáo dục sinh động, có sức thuyết phục; là cách thực hành tốt nhất đường lối quần chúng, biết dựa vào dân trong công tác tuyên truyền, giáo dục. Không chỉ coi trọng tuyên truyền những tấm gương điển hình, Hồ Chí Minh còn yêu cầu bản thân người làm công tác tuyên truyền, giáo dục cũng phải là một tấm gương sáng. Người lí giải rằng: "Nói chung thì các dân tộc phương Đông đều giàu tình cảm, và đối với họ một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền"(8), muốn hướng dẫn nhân dân thì tự mình phải mực thước để người ta bắt chước.  Đây là phương pháp tuyên truyền không thông qua nói và viết mà bằng việc làm, bằng hành động cụ thể, "nói đi đôi với làm".
 Những chỉ dẫn nêu trên của Hồ Chí Minh về phương pháp tuyên truyền, giáo dục có ý nghĩa to lớn đối với công tác giảng dạy chính trị hiện nay.
 2. Học tập phương pháp tuyên truyền của Hồ Chí Minh trong giảng dạy bộ môn Công tác dân vận.
 Đối với bộ môn dân vận, học tập và vận dụng sáng tạo phương pháp tuyên truyền của Hồ Chí Minh, phải chăng, chúng ta cần chú ý đến một số yếu tố cơ bản sau đây:
 Một là, Trí tuệ của đội ngũ giảng viên.
 Giảng viên dân vận cần phải có kiến thức vừa đa dạng vừa chuyên sâu. Đây là một yêu cầu tất yếu. Nói đa dạng là vì, trước hết, là phải hiểu biết về lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước; phải có kiến thức chung về dân vận và phải hiểu (dẫu là sơ bộ) về dân (đối tượng được giảng) mà dân thì có nhiều hạng xét ở nhiều góc độ: lứa tuổi, giới tính, thành phần dân tộc, tâm lý, tín ngưỡng, tôn giáo, thành phần nghề nghiệp. Nguyện vọng, mong muốn, tình cảm, thói quen, phong tục, tập quán, lễ tiết…mỗi đối tượng một đặc trưng riêng. Phải có kiến thức chuyên sâu, có nghĩa, giảng dạy đối tượng nào thì giảng viên phải hiểu về đối tượng đó, phải nắm vững quan điểm của Đảng, chính sách Nhà nước đối với bộ phận dân đó như thế nào? cách thức vận động ra sao? Ví dụ giảng công tác vận động tín đồ, chức sắc tôn giáo mà không có kiến thức về tôn giáo, giáo lý, về quy phạm của họ, cũng như không hiểu chính sách của Đảng, Nhà nước về tôn giáo, không nắm bắt được những vấn đề đặt ra từ thực trạng công tác tôn giáo hiện nay thì không thể có bài giảng chất lượng.
 Hai là, Xây dựng "bài tập tình huống" trong giảng dạy. Bài tập tình huống trong giảng dạy Dân vận không nhất thiết đều xây dựng thành một bài giảng quy củ cho một buổi giảng, mà có thể sử dụng theo hình thức lồng ghép. Đó là trong quá trình giảng các bài mang tính nghiệp vụ, cần nêu lên một vài tình huống dễ gặp trong quá trình vận động đối tượng mà chúng ta đang giảng. Những tình huống này có thể do giảng viên chủ động đề ra, cũng có thể gợi ý để học viên nêu lên từ thực tiễn công tác của họ. Giải quyết tình huống là một cách hướng dẫn cụ thể trong công tác dạy học lí luận. Hướng dẫn từ giáo viên và tự học viên hướng dẫn giúp nhau.
 Ba là,  Nghiệp vụ "sư phạm dân vận" của giảng viên dân vận.
 Đối với giảng viên nói chung, ai cũng cần có nghiệp vụ sư phạm, đó là có sự hiểu biết các lớp học viên (sơ bộ) ở các mặt trình độ, lứa tuổi, nghề nghiệp, tâm lí, nguyện vọng,… để lựa chọn mức độ nội dung và phương pháp truyền thụ phù hợp. Song, đối với giảng viên dân vận, thiết nghĩ rằng, cần lồng ghép phong cách dân vận trong quá trình giảng dạy và tiếp cận học viên, đó là tăng cường tiếp xúc, giao lưu, trao đổi, thảo luận với học viên cả trong và ngoài lớp, để có sự gần gũi, chia sẻ, đồng thời nhận sự phản hồi về kiến thức bài giảng từ phía học viên và học hỏi ở họ những điều còn thiếu. Đây cũng là cách để tránh tình trạng áp đặt trong giảng dạy dân vận.
 Bốn là, Yếu tố nêu gương.
 Giảng viên dân vận cũng chính là cán bộ dân vận vì vậy giảng viên dân vận không  phải chỉ hiểu biết sâu về kiến thức dân vận và công tác dân vận mà ở họ cũng phải cần thực hành những kiến thức ấy trong quá trình ở trên lớp, trong tiếp xúc với học viên và cả trong thực tiễn cuộc sống, công việc hàng ngày. Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: "muốn hướng dẫn nhân dân thì tự mình phải mực thước để người ta bắt chước", "dĩ nhân nhi giáo, dĩ ngôn nhi giáo", tức là trước hết phải giáo dục bằng tấm gương sống và việc làm của mình, sau đó mới giáo dục bằng lời nói. Vì lẽ đó, dạy học viên ở cơ sở phải trọng dân, gần dân, hoà đồng cùng nhân dân, mà bản thân mình không thể hiện được điều đối với học viên, thì những gì mình nói không có tính thuyết phục. Gần gũi, hoà đồng ở đây không chỉ ở thái độ, lời nói mà còn cần chú ý đến cách ứng xử và trang phục. Mặc những bộ váy áo sang trọng khi đến lớp ở những vùng quê nghèo sẽ tạo nên sự tương phản. Những lúc có thể, sắp xếp ăn cùng mâm cơm với học viên chính là sự chan hoà.
 Sự nêu gương ở giáo viên dân vận không chỉ đối với học viên mà cả với đồng nghiệp, cơ quan, với mọi người xung quanh, đối với mọi công việc để tạo niềm tin.
  Tóm lại, có thể nói rằng học tập và vận dụng sáng tạo phương pháp tuyên truyền, giáo dục của Hồ Chí Minh trong giảng dạy bộ môn Công tác dân vận là người giảng viên dân vận cần thực hiện đúng phương pháp dân vận "Phải óc nghĩ, mắt trông, tai nghe, chân đi, miệng nói, tay làm" trong quá trình giảng dạy và trong các các hoạt bổ trợ giảng dạy.

 


Chú thích:

(1) Hồ Chí Minh: toàn tập, tập 5, Nxb CTQG, H, 2000, tr699
(2) Hồ Chí Minh: toàn tập, tập 11, Nxb CTQG, H, 1996, tr128.
(3) Chuyện kể về Bác Hồ, Nxb Nghệ An, 2000, tập 5, tr119
(4) Hồ Chí Minh: toàn tập, tập 11, Nxb CTQG, H, 1996, tr306.
(5), (6) HCM: toàn tập, tập 5,  Nxb CTQG, H, 1995,tr234- 235,tr234
(7) Hồ Chí Minh: toàn tập, tập 4, Nxb CTQG, H, 1996, tr64.
(8) HCM: toàn tập, tập 5,  Nxb CTQG, H, 1995,tr54.

Các bài viết khác:
 
Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
Thư viện trường
Bản quyền thuộc về Trường Chính Trị Nghệ An.
Địa chỉ: 121 - Lê Hồng Phong - TP.Vinh - Nghệ An
Điện thoại: 0383.842552; Fax: 0383.842552; Web: http://www.truongchinhtrina.gov.vn
Email: chinhtrina@gmail.com; admin@tct.nghean.gov.vn; tct@nghean.gov.vn